РЕЦЕНЗИЯЛАУ САЯСАТЫ
«ABAI CHEMICAL SCIENCES» журналы қолжазбаны қарастырудың барлық кезеңдерінде авторлар мен рецензенттердің кім екендігі жасырын қалатын екіжақты соқыр рецензиялау (double-blind peer review) рәсімін қолданады. Рецензиялау процесі жарияланым әдебінің принциптеріне және Committee on Publication Ethics (COPE) ұсынымдарына сәйкес жүзеге асырылады.
Қолжазбалар журналдың электрондық редакциялық-баспа жүйесі арқылы беріледі. Барлық материалдар журналдың рәсімдеуге, мақала құрылымына және жарияланым әдебіне қоятын талаптарына сәйкес келуі керек.
Бастапқы кезеңде редакция қолжазбаға техникалық және ғылыми сараптама жүргізеді, бұл журналдың тақырыбына, рәсімдеу талаптарына сәйкестігін, мәтіннің бірегейлігін, плагиаттың, қайталанатын жарияланымдардың және жарияланым әдебінің өзге де бұзушылықтарының жоқтығын тексеруді қамтиды. Журнал талаптарына сәйкес келмейтін қолжазбалар рецензиялауға жіберілмей, қабылданбауы мүмкін.
Алдын ала тексеруден сәтті өткен қолжазбалар тиісті зерттеу саласында ғылыми құзыреті бар кемінде екі тәуелсіз рецензентке жіберіледі. Шақыруды алғаннан кейін рецензент өзінің құзыретін, мүдделер қақтығысының жоқтығын және кәсіби жүктемесін ескере отырып, рецензиялауға қатысу мүмкіндігін бағалайды. Келісім немесе бас тарту туралы шешім шақыру алынған күннен бастап 7 күн ішінде қабылданады. Келіскен жағдайда рецензентке сараптамалық қорытынды дайындау үшін 21 күнге дейін уақыт беріледі. Қажет болған жағдайда рецензиялау мерзімі редакциямен келісім бойынша ұзартылуы мүмкін. Бас тартқан жағдайда редакция жаңа сарапшыны тағайындайды.
Рецензенттерді тағайындауды редакция олардың ғылыми мамандануын, академиялық біліктілігін, жарияланымдық белсенділігін және зерттеу мүдделерін ескере отырып, электрондық жүйе арқылы жүзеге асырады. Сарапшыларды іріктеу үшін ұсынылған қолжазбаның профиліне сәйкес келетін мамандардың тізімін жасайтын тақырыптық іздеу жүйесі қолданылады.
Рецензенттер алынған материалдарға қатысты құпиялылықты сақтауға міндетті және қолжазбадағы ақпаратты, идеяларды, деректерді немесе зерттеу нәтижелерін жұмыс ресми жарияланғанға дейін жеке, ғылыми немесе өзге де мақсаттарда пайдалануға құқығы жоқ. Рецензенттер сараптамалық қорытындының объективтілігіне әсер етуі мүмкін ықтимал мүдделер қақтығысының бар екендігі туралы редакцияға дереу хабарлауға міндетті.
Рецензиялауды жүргізу кезінде редакцияның келісімінсіз қолжазбаны үшінші тұлғаларға беруге жол берілмейді. Генеративті жасанды интеллект жүйелерін және қолжазбаның толық мәтінін немесе оның маңызды үзінділерін жүктеуді көздейтін өзге де сыртқы сервистерді пайдалануға редакцияның рұқсатымен және құпиялылық талаптары сақталған жағдайда ғана жол беріледі.
Қолжазбаға қол жеткізгеннен кейін рецензент ұсынылған материалдың ғылыми маңыздылығына, өзектілігіне, әдіснамалық дұрыстығына және сапасына қатысты САУАЛНАМАНЫҢ құрылымдық сұрақтарына жүйелі түрде жауап береді. Сауалнама стандартталған өрістерді қамтиды, онда рецензент жұмыстың басылым профиліне сәйкестігін атап өтеді, ғылыми жаңалығының деңгейін, тақырыптың ашылу толықтығын, қорытындылардың негізділігін және пайдаланылған дереккөздердің дұрыстығын бағалайды. Рецензия объективті, дәлелді, сындарлы және тек ғылыми критерийлерге негізделген болуы керек. Авторларды жеке сынауға, кемсітушілік сипаттағы мәлімдемелерге және негізсіз бағалауларға жол берілмейді. Сауалнаманың жекелеген бөлімдері ескертулерді, пысықтау бойынша ұсынымдарды көрсетуге, сондай-ақ қорытынды сараптамалық шешімді негіздеуге арналған. Сауалнаманы толтыру редакцияның белгіленген талаптарына сәйкес жүзеге асырылады және рецензиялаудың міндетті кезеңі болып табылады. Аяқтағаннан кейін рецензент қорытынды шешім қалыптастырады, ол келесі шешімдердің бірін қабылдау үшін жүйе арқылы редакцияға автоматты түрде беріледі:
- мақаланы жариялауға қабылдау;
- түзетулер енгізілгеннен кейін мақаланы қабылдау;
- мақаланы қайта рецензиялауға жіберу;
- мақаланы қабылдамау (бас тарту).
Қолжазбаны пысықтау қажет болған жағдайда авторға рецензенттердің ескертулері жіберіледі. Авторлар мақаланың пысықталған нұсқасын және белгіленген мерзімде рецензенттердің ескертулеріне жауапты ұсынуға міндетті. Шағын түзетулер үшін түзетілген қолжазбаны ұсыну мерзімі 21 күнтізбелік күнге дейінді құрайды.
Мақаланың түзетілген нұсқасы қайтадан рецензиялауға жіберілуі мүмкін. Авторлар редакциялық шешімге негізделген апелляция беруге құқылы. Апелляцияларды редакция алқасы белгіленген тәртіппен қарастырады.
Пысықтаудан бас тартқан жағдайда автор бұл туралы редакцияны хабардар етуге міндетті. Егер өңделген қолжазба белгіленген мерзімде ұсынылмаса және бас тарту туралы мәліметтер болмаса, мақала қараудан алынып тасталады, бұл туралы авторға тиісті хабарлама жіберіледі.
Жариялау туралы түпкілікті шешімді рецензенттердің ұсынымдары мен редакциялық бағалау нәтижелері негізінде редакция алқасы қабылдайды. Шешім қабылданғаннан кейін авторға қарау нәтижелері туралы хабарланады. Қолжазба қабылданбаған жағдайда авторға негізделген бас тарту хаты жіберіледі.
Рецензиялар, авторлармен хат-хабарлар және қолжазбаны сараптамалық бағалау процесіне байланысты өзге де материалдар мақала бойынша түпкілікті шешім қабылданған күннен бастап кемінде бес жыл бойы редакцияда электрондық түрде сақталады.